Izmjene Zakona o otpadu: prema evropskim standardima

Skupština Crne Gore usvojila je izmjene i dopune Zakona o upravljanju otpadom, čime je napravljen još jedan važan korak u unapređenju sistema upravljanja otpadom i njegovom usklađivanju sa pravnom tekovinom Evropske unije. Ministar ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera Damjan Ćulafić rekao je da izmjene predstavljaju nastavak reforme i stvaranje efikasnijeg pravnog okvira, usmerenog na primjenu principa „zagađivač plaća“, proširene odgovornosti proizvođača i cirkularne ekonomije.

Izmjene obuhvataju upravljanje ambalažom, električnom i elektronskom opremom, baterijama, tekstilom, sprečavanje nastanka otpada od hrane, odvojeno sakupljanje biootpada, upravljanje rudarskim otpadom, unapređenje evidencija i informacionog sistema, prekogranično kretanje otpada i inspekcijski nadzor. Ministar je istakao da Crna Gora prelazi sa sistema sakupljanja i odlaganja ka sistemu u kojem su prevencija, reciklaža i ponovna upotreba sve važnije.

Konkretni rezultati su već vidljivi: od oktobra 2024. zabranjena je upotreba laganih plastičnih kesa debljine 15–50 mikrona, a za deblje su uvedene naknade. Od novembra 2024. do 31. marta 2026. godine prikupljeno je skoro 1,8 miliona eura namjenskih sredstava, a na deponiji Livade u Podgorici količina plastičnih kesa smanjena je za oko 70 odsto.

Najbliža faza reforme je uvođenje proširene odgovornosti proizvođača za ambalažu, elektronsku opremu, baterije i tekstil. Ministar je naglasio da odgovornost ne može završiti kada se proizvod stavi na tržište, već treba da se proširi i na krajnju fazu životnog ciklusa. Poseban naglasak je stavljen na biootpad i otpad od hrane.

Do 2035. godine predviđeno je smanjenje otpada od hrane za najmanje 10 odsto u preradi i proizvodnji, a za najmanje 30 odsto po stanovniku u maloprodaji, distribuciji, ugostiteljstvu i domaćinstvima u odnosu na prosjek 2027–2029. godine. Cilj je maksimalno smanjenje količine otpada na deponijama.

Ćulafić je ocenio da je usvajanje izmjena važan korak u ispunjavanju obaveza u okviru Poglavlja 27. Nastavak reforme, po njegovom mišljenju, zahteva saradnju svih subjekata — društva, institucija i nevladinog sektora — kako bi se sistem upravljanja otpadom u Crnoj Gori usaglasio sa razvijenim evropskim zemljama.