„Kraljeva međa“ Miloša Latinovića: Banat između istorije i pamćenja

Roman „Kraljeva međa“ književnika Miloša Latinovića promovisan je sinoć u Kući nobelovca Iva Andrića, u organizaciji JUK Herceg fest. Nova Latinovićeva knjiga donosi priču o Banatu nakon Prvog svjetskog rata, vremenu novih granica i sudbinama ljudi koje istorija mijenja. Govori o pamćenju, identitetu, prošlosti i sadašnjosti kroz savremenu priču, prožetu simbolikom tajanstvenog banatskog blata.

Roman „fuga“, kako ga autor definiše, tokom procesa pisanja dobio je banatski prizvuk, a u njemu se prepliću glasovi i vremena. Miloš Latinović, pisac – Fuga u ovom slučaju označava bjekstvo, ili želju za odlaskom, a u romanu se, u stvari, govori o posljednjem dolasku jednog, sada već zrelog čovjeka, u grad u kojem je rođen, u kojem je odrastao i koji postoji nekih 250 godina. On se, zapravo, tim posljednjim dolaskom od tog grada oprašta i iz njega konačno bježi – pojašnjava Latinović.

U romanu dominiraju suprotstavljeni književni glasovi Miloša Crnjanskog i Dušana Vasiljeva, kroz čiji razgovor se prepliću priče o Banatu, ljudima i načinu njihove komunikacije. „Kraljeva međa“ je, kako navodi Latinović, starostavni roman, odnosno knjiga koja ne teži modernizmu, već tradicionalnoj književnoj percepciji. – Ja sam se odredio, u ovom kontekstu, da napišem knjigu koja se naprosto čita onako kako su se nekad čitale knjige.

Tako da čitaoci u njoj uživaju, da se povezuju sa tim ljudima, da te priče koje oni pričaju osjećaju kao svoje. Nije ovdje ništa nepoznato u toj priči; ta je istorija nekome poznata, nekome ne, nekome prijemčiva, nekome opet potpuno strana. Ali, sa druge strane, to su ljudi koji su isti kao mi. Oni jesu stvarali istoriju jednog grada, istoriju jednog podneblja, istoriju možda jedne zemlje, a možda i civilizacije.

Mi o tome još uvijek ne možemo da govorimo, ali to su ljudi koji su vrlo slični nama, sa svim našim problemima, manama, željama – navodi on. Poslije Prvog svjetskog rata Banat je postao prostor novog razgraničenja između Kraljevine SHS, Rumunije i Mađarske. Trijanonskim ugovorom 1920. godine podijeljen je između tri države, a konačna jugoslovensko-rumunska granica utvrđena je 1924. godine. Nova „međa“, povučena na diplomatskim mapama, presjekla je dotadašnji prostor života, njive, puteve i porodične veze.

– Ta priča o toj „istoriji“, koja je uvijek pogubna po ljude, ne govorim o bilo kojoj, nego po čovjeka, je isto, po meni, značajna. Jer ona u dobroj mjeri određuje njihove sudbine. Ta granica koja je povučena, konačno, 1923. godine, ona od tih ljudi pravi nesrećnike, srećnike, bogataše, siromahe, tužne ljude, ljude koji ne znaju gdje će sa sobom. I uopšte, pravi ozbiljnu pometnju u jednom prostoru koji je dotle živio jedan dobar i pristojan život – kazao je Latinović.

Upravo u toj granici između velikih istorijskih događaja i malih ljudskih sudbina, između prostora koji se mijenja na kartama i života koji se mijenja zajedno s njim, Latinović pronalazi središte svog romana. „Kraljeva međa“ tako postaje priča ne samo o Banatu i jednom vremenu, već i o ljudima koji pokušavaju da pronađu svoje mjesto u svijetu čije se granice neprestano pomjeraju.