Obnova krovova i fasada: S puno ruku može sve biti gotovo i za tri dana!

Ovih dana se u Herceg Novom mogu vidjeti skele na mnogim zgradama, čiji su vlasnici i stanari odlučili da saniraju i osvježe dotrajale krovove i fasade. Na nekima posao se razvuče na deset, dvadeset dana, čak i mejsec. A na nekima, kao na Gomili u Igalu, na jednoj od lamela fasada je obnovljena za tri dana. Angažovano je desetak vrijednih radnika, posao dobro organizovan, obavljen stručno, svjedoče mještani. “Sa ovoliko radnika preduzimač se ne šali.

Došli su jedan dan uradili hidroizolaciju i podlogu, drugi dan mrežicu i lijepak, treći dan nanose fasadni sloj… Kažu i da je povoljna cijena”. Ne ulazimo u to kako je zaista urađen čitav posao, koliko košta. Jer, svako ima svoju računicu i različito znanje i vještine. Ne znamo ni da li su stanari ove zgrade sami finansirali posao ili su dobili subvencije Opštine, koja već godinama pomaže obnovu fasada na zgadama koje imaju Skupštine stanara.

Uglavnom, pokazaće se za koju sezonu na ovoj, kao i na svim drugim zgradama koliko će novi krovovi i fasade odoljeti kišama, vjetrovima, vlagi… “Zlatna” pravila Postoji nekoliko “zlatnih” pravila, prije nego što započnete ovako ozbiljan građevinski i estetski zahvat na zgradana. Pogotovo na onim starim od preko 30 i više godina. Jer, danas se često sve prebrzo radi i ne prati se da se nanešeni materijali osuše. Mada, možda je to i nova tehnologija rada. Uvijek se prvo sanira krov, pa tek onda radi fasada.

U građevinarstvu važi pravilo da se radovi izvode odozgo prema dolje i od strukturalnih ka estetskim fazama. Treba prethodno angažovati arhitektu ili građevinskog inženjera da pregleda zgradu, izračuna potrebnu debljinu izolacije, napravi predmjer i predračun radova. Priprema podloge i sanacija oštećenja je najvažniji građevinski korak. Ako se podloga loše pripremi, nova fasada će se odlijepiti nakon nekoliko godina. Cijela površina se pere mašinama pod visokim pritiskom vode (tzv.

“vašovanje”) kako bi se uklonile naslage smoga, čađi, prašine i masnoća. Radnici čekićima kuckaju cijelu površinu. Svaki dio starog maltera koji zvuči šuplje ili se kruni mora se obiti do zdravog zida. Sve pukotine na zgradi se šire (otvaraju u obliku slova “V”), čiste i popunjavaju specijalnim reparaturnim malterima ili elastičnim masama. Ako na fasadi ima zelenila (algi, mahovine) ili šalitre od vlage, ta mjesta se tretiraju fungicidnim i biocidnim sredstvima.

Cijela očišćena i suva površina se premazuje dubinskom podlogom (prajmerom) koja učvršćuje zid i obezbjeđuje da lijepak dobro drži. Za stare zgrade najčešće se biraju dva materijala: kamena vuna (skuplja, paropropusna, negoriva – odlična za višespratnice ili EPS/Stiropor (ekonomičniji, češće korišćen). Na dnu zgrade montira se metalna početna lajsna koja drži ravan i štiti izolaciju od glodara s donje strane. Lijepak se nanosi po obodu izolacione ploče (ivično) i u tačkama u sredini (tzv. “pogače”).

Nikada se ne nanosi samo u tačkama, jer vazduh ne smije da cirkuliše iza izolacije. Ploče se lijepe odozdo prema gore, smaknuto (kao kod zidanja cigle, na “vezu”), kako se spojevi ne bi poklapali. Nakon što se lijepak osuši (poslije 2-3 dana), ploče se dodatno mehanički pričvršćuju plastičnim tiplovima sa čeličnim ili plastičnim klinom. Za zgradu od 40 godina, zbog vjetrova na visini, obavezno je minimalno 6–8 tiplova po kvadratnom metru.

Armiranje i gletovanje (Izrada čvrstog sloja) daje fasadi mehaničku otpornost na udarce i vremenske nepogode. Prvi sloj lijepka: Na ugrađenu izolaciju nanosi se sloj armaturnog lijepka. U svježi lijepak utiskuje se staklena mrežica sa preklopima od minimalno 10 cm na spojevima. Mrežica ne smije da se vidi, već mora biti “zarobljena” u sredini lijepka. Na sve uglove zgrade, oko prozora i vrata, postavljaju se ugaone lajsne sa mrežicom koje garantuju oštre ivice i sprečavaju pucanje na uglovima.

Nakon sušenja prvog sloja, nanosi se drugi, tanji sloj lijepka kako bi se površina idealno poravnala i zagladila. I onda završni dekorativni sloj. Preko suvog lijepka nanosi se grund/podloga u tonu završnog maltera. Ona ujednačava upijanje i daje hrapavost potrebnu za nanošenje završnog sloja. Nanosi se dekorativni tankoslojni malter. Za stare zgrade preporučuju se silikonski, silikatni ili akrilni fasadni malteri. Silikonski su najbolji jer su samoperivi (kiša spira prljavštinu) i visoko paropropusni.

Tu su i prateći, ali obavezni radovi tokom procesa, poput produžavanja oluka i elektro-instalacija… Eto, ko će da radi kvalitetno ima puno posla, koji se ne smije preskočiti.