Skupština opštine: Osvojeni statuti privrednih društava, odbornici podijeljeni oko njihove budućnosti

Odbornici Skupštine opštine Herceg Novi usvojili su izmjene i dopune statuta više opštinskih preduzeća i društava, čime je, kako je obrazloženo, omogućeno njihovo usklađivanje sa Zakonom o privrednim društvima i nastavak procedura za njihovo funkcionisanje. Rasprava je, međutim, pokazala različita viđenja odbornika o načinu upravljanja opštinskim preduzećima, njihovoj budućnosti i mogućnosti privatizacije.

Odbronik Vladimir Kosić osporio je pravni osnov i hitnost postupka, tvrdeći da je predsjednik Opštine nezakonito preuzeo nadležnosti Skupštine. Vladimir Kosić Glavna zamjerka odnosi se na pozivanje predlagača na Zakona o lokalnoj samoupravi, koji omogućava predsjedniku Opštine da privremeno donosi akte iz nadležnosti Skupštine samo u ekstremnim situacijama.

Kosić naglašava da Skupština nije bila onemogućena u radu, te da nije postojao nikakav stvarni osnov za preuzimanje njenih ovlašćenja početkom avgusta, već da je ovakvo djelovanje usmereno na očuvanje nečije funkcije. Odbornik DPS-a Almir Tahiri kazao je da, prema njegovim saznanjima, postoji mogućnost prodaje jednog privrednog društva čiji je osnivač Opština. Almir Tahiri Tahiri je naveo da postoji zainteresovani subjekt iz jedne države Evropske unije, kao i jedan iz susjedne države.

Zbog toga je predložio da se u statute društava sa ograničenom odgovornošću unese odredba kojom bi bila zabranjena prodaja, dodjela koncesije ili ulazak u partnerstvo sa bilo kojim fizičkim ili pravnim subjektom. Usklađivanje sa zakonom ne smije biti samo formalno, smatra odbornica Evropskog saveza Tanja Vujičić, koja je istakla da statut nije dokument koji treba usvajati „reda radi“. Tanja Vujičić Prema njenim riječima, mora biti jasno definisano ko odlučuje, ko izvršava odluke i ko za njih odgovara.

Posebno važnim smatra pitanje korporativnog upravljanja i nezavisnih članova. Vujičić je podsjetila da zakon propisuje da jedan od članova treba da bude nezavisan, navodeći da bi to trebalo da bude osoba koja će kontrolisati rad društva i djelovati u njegovom interesu. Istakla je i da bi trebalo da bude transparentno ko kontroliše članove, kao i da li oni posjeduju licence i znanje potrebno za korporativno upravljanje.

Novoizabrana odbornica GP „Idemooo“ Nada Đurović ukazala je da se odbornicima predlaže novi statut, ali da u njemu nema jasne pisane odredbe o položaju i trajanju već stečenog mandata dr Olivere Dokletić. Nada Đurović Đurović je istakla da uvjeravanja ne predstavljaju pravnu garanciju i zatražila da se u statut unese odredba kojom bi bilo precizirano da imenovanje novih organa društva ne utiče na postojeći mandat Dokletić, odnosno da ona nastavlja da vodi preduzeće „Vodovod i kanalizacija“ do 29. decembra 2026.

godine, u skladu sa zakonom. Kako je navela, bez takve pisane odredbe neće podržati predloženi statut. Privatizacija javnih preduzeća je nova ideja u domaćem kontekstu i može zvučati atraktivno, ali predstavlja opasnost, smatra odbornica DPS-a Slađana Vujović. Slađana Vujović Ona je podsjetila na iskustva evropskih zemalja u kojima su privatizacije sprovedene prije više decenija, uz obrazloženje da će privatni model donijeti veću efikasnost.

Prema njenim riječima, praksa je u tim slučajevima pokazala drugačije rezultate, uključujući značajna poskupljenja, pad kvaliteta usluga, zanemarivanje infrastrukture i ugrožavanje socijalnog aspekta. Glavna zamjerka odnosi se na pozivanje predlagača na Zakona o lokalnoj samoupravi, koji omogućava predsjedniku Opštine da privremeno donosi akte iz nadležnosti Skupštine samo u ekstremnim situacijama.

Kosić naglašava da Skupština nije bila onemogućena u radu, te da nije postojao nikakav stvarni osnov za preuzimanje njenih ovlašćenja početkom avgusta, već da je ovakvo djelovanje usmereno na očuvanje nečije funkcije. Odbornica Slađana Vujović ukazala je na opasnost od procesa u kojem javna preduzeća dobijaju status društva sa ograničenom odgovornošću (d. o. o. ), što oan vidi kao prvi korak ka potencijalnoj privatizaciji.

Iako se u marketinškim kampanjama privatizacija promoviše kroz obećanja o svježem kapitalu, modernizaciji i većoj efikasnosti, iskustva pokazuju da su takve teze često neutemeljene u praksi. Posebno se upozorava na „puzajuću“ ili iznenadnu privatizaciju koja može proizaći iz trenutnih zakonskih izmjena. Odbornik Gojko Đurđević ocijenio je da su predloženi statuti, u odnosu na junsku raspravu, unaprijeđeni, ali je izdvojio nekoliko odredbi koje, kako smatra, treba dodatno preispitati.

Gojko Đurđević Ukazao je na potrebu da se u skupštine i odbore direktora javnih preduzeća biraju stručni i odgovorni članovi, navodeći da se njihova odgovornost ne može obezbijediti prijetnjama, već kvalitetnim izborom. Posebno je problematizovao odnos između odredbi o transparentnosti rada javnog preduzeća i mogućnosti da direktor određene informacije proglasi poslovnom tajnom.

Kao primjer je naveo mogućnost izlivanja kanalizacije u more, koje bi direktor mogao proglasiti poslovnom tajnom, čime bi, kako smatra, bilo dovedeno u pitanje ostvarivanje javnog interesa i transparentnosti. Đurđević je kao spornu izdvojio i odredbu Statuta „Parking servisa“ kojom se predviđa da tumačenje statuta daje direktor preduzeća ili drugo ovlašćeno lice.

Prema njegovom mišljenju, takvo rješenje je pravno upitno, budući da bi direktor bio u poziciji da tumači pravila koja, između ostalog, treba da uređuju i kontrolišu njegov rad. Odbornik Dejan Stojadinović zatražio je odgovor od predsjednika Opštine i predsjednice Skupštine zbog čega odbornici nisu radili usklađivanje statuta preduzeća već predsjednik Katić.

Dejan Stojadinović Odgovarajući na pitanja odbornika, sekretar za komunalne djelatnosti Vasilije Sefrović informisao je da je predsjednik Opštine, koristeći ovlašćenja iz Zakona o lokalnoj samoupravi, donio odluke o usklađivanju statuta jer se Skupština opštine nije mogla sastati u predviđenom roku od 30 dana. Ova mjera je privremena, a zakonska obaveza je da se ovi akti dostave Skupštini opštine Herceg Novi na saglasnost u roku od 90 dana kako bi postali dio stalne pravne tekovine.

Vasilije Seferović, sekretar za komunalne djelatnosti Glavni razlog za ove izmjene je donošenje novog Zakona o upravljanju preduzećima u vlasništvu države, koji djeluje kao leks specijalis i nadređen je prethodnim propisima o privrednim društvima. Tokom rasprave je naglašeno da Opština Herceg Novi neće dozvoliti privatizaciju svojih preduzeća, što je potkrijepljeno i zakonskim ograničenjima.

Posebno je istaknuto da preduzeće Vodovod i kanalizacija, prema važećim zakonima o komunalnim djelatnostima, ne može biti privatizovano. Mladen Rostović, zamjenik direktora Komunalno-stambenog preduzeća Podsjećajući da je i na prethodnoj sjednici ukazivao na nedostatke u pripremi statuta javnih preduzeća, zamjenik direktora preduzeća Komunalno-stambeno Mladen Rostović upozorio je da nejasno definisane procedure i eventualno nezakonite odluke mogu proizvesti štetu koju bi na kraju snosili građani.

Posebno je istakao potrebu za jasnim pravilima u upravljanju preduzećima i donošenju odluka. Rostović je problematizovao i raspisivanje konkursa za izbor direktora prije formiranja skupština društava, ocjenjujući da takav redosljed procedura može dovesti do pravnih i organizacionih problema. Istakao je i odgovornost odbornika i nadležnih komisija u procesu izbora organa upravljanja.

Posebno je pozvao na pažljiv izbor ljudi koji će upravljati javnim preduzećima i sredstvima iz opštinskog budžeta, kao i na veće oslanjanje na stručna znanja i rad Udruženja komunalnih preduzeća, koje učestvuje u pripremi zakona, statuta i drugih propisa iz ove oblasti. Nikola Radman Odbornik Radman ocijenio je Zakon o privrednim društvima „Frankenštajn zakonom“ koji će, kako smatra, donijeti više štete nego koristi.

Najavio je da će biti uzdržan prilikom glasanja o izmjenama i dopunama statuta, uz ocjenu da zakon nije donesen kako bi unaprijedio rad lokalnih i državnih preduzeća, već radi zaštite pojedinih političkih pozicija. Vladimir Kosić kazao je da su ingerencije Odbora za izbor i imenovanja povećane, ali i dalje ograničene, navodeći da je Odbor mogao da provjeri samo validnost dokumentacije koja je dostavljena.

On je kritikovao način predlaganja članova skupština opštinskih preduzeća, ocjenjujući da od takvog pristupa „ništa dobro neće donijeti Herceg Novom“, već da će pogodovati „jednoj fotelji“. Dejan Stojadinović pozvao je na transparentnost i dogovor oko ključnih pitanja. Ocijenio je da u procesu ima „velikog amaterizma“, ali i podsjetio da među odbornicima i političkim akterima postoje ljudi koji imaju znanje i iskustvo potrebno za kvalitetno upravljanje javnim preduzećima.

Nebojša Kaluđerović Nebojša Kaluđerović odbacio je, kako je kazao, prebacivanje odgovornosti na DPS, navodeći da ta partija od 2000. godine, osim kratkog perioda, nije imala predsjednika Skupštine opštine. Poručio je da su u DPS-u svjesni ranijih grešaka i da su spremni da ih ispravljaju zajedno sa ostalima. Milica Kostić najavila je uzdržanost po svim tačkama, ocjenjujući da osnova za donošenje predloženih statuta nije dobra.

Odgovarajući na navode o anomalijama u zakonskom okviru, Vasilije Seferović kazao je da nije riječ o anomaliji, već o primjeni Zakona o privrednim društvima, kojim je precizno definisan način funkcionisanja društava u skladu sa važećim propisima. Tema mogućnosti privatizacije otvorena je i kroz diskusiju o Komunalnom preduzeću.

Mladen Rostović podsjetio je na raniji primjer privatizacije dijela komunalnih djelatnosti, navodeći slučaj groblja koje je devedesetih godina dato privatniku, uz ocjenu da je tada postojalo mnogo problema sa dokumentacijom. Kazao je da je situacija danas drugačija, da je dokumentacija ažurirana i da o modelima upravljanja treba razmišljati. Predsjednik Opštine Herceg Novi Stevan Katić odbacio je mogućnost da aktuelna vlast kroz izmjene statuta priprema privatizaciju opštinskih preduzeća.

Stevan Katić, predsjednik Ošptine Herceg Novi – Nema govora ni o kakvoj privatizaciji. To kroz ove statute ne postoji, to nije bila niti će biti namjera ove vlasti – kazao je Katić. On je objasnio da je donošenje novih statuta posljedica potrebe za usklađivanjem sa Zakonom o privrednim društvima i propisima koji uređuju društva u državnom vlasništvu. Prema njegovim riječima, usklađivanje je urađeno uz konsultacije sa pravnom službom kako bi opštinska preduzeća mogla nesmetano da funkcionišu.

Katić je naveo i da pojedina preduzeća, odnosno njihovi rukovodioci, nijesu mogli da budu upisani u odgovarajuće registre, zbog čega je bilo neophodno donijeti statute i pokrenuti procedure za formiranje organa i funkcionisanje društava. Skupština je potom usvojila izmjene i dopune statuta više opštinskih preduzeća i agencija. Izmjene i dopune Statuta „Vodovoda i kanalizacije“ usvojene su sa 20 glasova za, šest protiv i pet uzdržanih.

Statut „Čistoće“ je takođe usvojen, kao i izmjene i dopune statuta društva za vodovod. Za tu odluku glasao je 21 odbornik, šest je bilo protiv, a četiri uzdržana. Usvojene su i izmjene i dopune statuta „Komunalno-stambenog“, „Sportskog centra Igalo“, Agencije za izgradnju i razvoj, Agencije za gazdovanje gradskom lukom i Agencije za razvoj Orjena. Izmjene Programa uređenja prosto ra Skupština je usvojila i Predlog odluke o dopuni Programa uređenja prostora, sa 20 glasova za, četiri protiv i šest uzdržanih.

Kako je obrazložio Velaš, izmjene Programa uređenja prostora predstavljaju zakonsku obavezu i, kao i prethodnih godina, usvajaju se uz budžet. Ovogodišnjim izmjenama predviđene su četiri nove stavke. Vladislav Velaš, potpredsjednik Opštine Za potrebe socijalnog stanovanja dodaje se parcela, dok ukupni iznos ostaje nepromijenjen. Kod zgrade Crvenog krsta predviđen je prolaz ispod magistrale, a projekat je, kako je navedeno, u završnoj fazi i radi ga Agencija za izgradnju i razvoj.

Predviđen je i otkup dijela parcele površine 164 kvadratna metra, dok se jedna od izmjena odnosi na projekat vodosnabdijevanja na Luštici, koji obuhvata i privatne parcele. Mitar Kisjelica Odbornik Mitar Kisjelica kazao je da je bio uzdržan jer tačka nije prošla Odbor za statut i propise, ali je najavio da će je podržati kada ponovo bude razmatrana.