Trg od ćirilice u znaku jubileja Matice srpske

U okviru 13. Trga od ćirilice, sinoć je obilježen jubilej Matice srpske – dvije stotine godina njenog trajanja i vrijednog rada na očuvanju kulturnog i stvaralačkog kontinuiteta srpskog naroda. Sa moderatorom protojerejem Zoranom Miljanjićem o Matici srpskoj iz više različitih uglova razgovarali su prof. dr Dragan Stanić, predsjednik Matice srpske, i dr Drago Perović, drugi predsjednik Matice srpske – društva članova u Crnoj Gori. Matica srpska je osnovana 1826.

godine u Austrijskom carstvu, u vremenu kada srpski narod nije imao svoju jedinstvenu državu, starija je od moderne srpske države i opstala je i pored prekrajanja granica srpskoga naroda, podsjetio je Miljanjić.

-Na sreću, u svim tim promjenama i smjenama, zahvaljujući toj sposobnosti našeg naroda da sačuva jezik, kulturu, vjeru, biće, identitet, rodila se misao za svesrpskim trajanjem, rodila se Matica srpska, koja je imala sposobnost još od tog vremena, pa sve do danas, da očuva, da sabere, da stvara, i da to preda budućim generacijama, kazao je Miljanić.

Profesor Stanić je govorio o istorijskim okolnostima koje su uslovile potrebu za osnivanjem jedne ovakve institucije, o rodoljublju, vizionarstvu i pregalaštvu njenih idejnih i praktičnih osnivača, o počecima Matice, njenoj misiji i njenoj budućnosti. Preduslov za dvovjekovno kontinuirano trajanje Matice srpske, kao uostalom i bilo čega drugog, prof.

Stanić vidi u odnosu njenih osnivača i potonjih pregalaca prama samom trajanju i kontinuitetu, odnosu koji podrazumijeva naslanjanje na prethodno, a nikako ne prekidanje sa sopstvenim sveukupnim predanjem. U tom smislu Matica je na istom onom tragu na kom je i Srpska Pravoslavna Crkva bila tokom svih vjekova svog postojanja. Sve ono, pak što se ne naslanja na trajanje, na trajne vrijednosti koje mu prethode i iz kojih je ponikao, to nema budućnost, istakao je Stanić.

Osnivanje Matice srpske je plod neprekidne brige onih najboljih u našem rodu, koji su se od vremena Velike seobe iz 1690. pa sve do 1826. starali o tome kako da se sačuvaju bogato kulturno nasleđe i kulturna posebnost srpskog naroda u novom, u odnosu na Osmansko carstvo potpuno drugačijem civilizacijskom okruženju.

Način na koji će se Srbi izboriti za očuvanje svoje narodne i kulturne autonomije, način na koji će konstituisati svoje građansko društvo na načelima koja su vladala u tom novom srednjevropskom prostoru Austrijskog carstva, prof. Stanić je nazvao „Karlovčkim zavetom”. Taj je zavjet svojevrsni pandan onome što on zove crnogorskim zavjetom da sačuva sopstvenu posebnost i slobodu životom i krvlju.

Dr Drago Perović je govorio o svojoj viziji misije Matice srpske u Crnoj Gori, koja je istovjetna misiji Matice srpske uopšte, od početka njenog postojanja pa do danas.

-Ako smo nekada u usmenoj civilizaciji imali nužnost pamćenja kao jedini izlaz i spas za čovjeka; ako smo u pisanoj civilizaciji imali potrebu za pamćenjem i onoga što je zapisano i onoga što treba zapisati, danas u nama ne postoji ta potreba da bilo šta zapamtimo, bilo šta da sačuvamo bilo šta da prenesemo, jer umjesto nas sve to pamti neko drugi, kazao je Perović, primijetivši da smo došli u paradoksalnu situaciju: „dok smo se kroz istoriju borili povratimo našu slobodu, mi smo tu slobodu identifikovali sa pamćenjem, a sada kada smo slobodni u svakom smislu, mi težimo da to pamćenje izbrišemo iz nas samih.

” Nekada tako nije bilo, kazao je on, jer su „naši divni preci, oblikovani vjekovima u usmenoj u tradiciji, pamtili i prenosili sve te vjekove sa koljena na koljeno, a ti vjekovi koje su pamtili bili su životniji, da ne kažem najživotniji u njihovim životima, istakao je on. Sinoćni program, kom je prisustvovala i generalna konzulka Republike Srbije u Herceg Novom Jasmina Milačić, pjesmom je obogatila solistkinja Anastasija Dedić, uz pratnju Višnje Dukić na gitari.

Večeras, sa početkom u 20 i 30 časova na Belavisti, biće upriličena svečana dodjela nagrada „Trga od ćirilice”: „Ćiriličnik” i „Pečat Hercega Šćepana”. Ovogodišnji laureati su Matica srpska – najstarija srpska književna, kulturna i naučna institucija, i književnik, pjesnik i književni kritičar Đorđe Brujić. Izvor i foto: SPCO topaljsko – hercegnovska