Zajednica opština traži sastanak sa Spajićem o uticaju Euro modela

Zajednica opština Crne Gore dostavila je predsjedniku Vlade Milojku Spajiću detaljnu procjenu uticaja Euro modela na lokalne javne prihode i predložila kompenzatorne mjere koje su podržale sve 25 opština. Glavni cilj je osiguranje stabilnosti budžeta i spriječavanje da smanjenje prihoda, uz rast rashoda, ugrozi razvojne projekte i pružanje usluga građanima. Zajednički zahtjev je da se održi sastanak predsjednika opština i gradonačelnika sa premijerom, uz učešće nadležnih ministara.

Procjene pokazuju da bi primjena Euro modela 2027. godine mogla dovesti do smanjenja prihoda od poreza na dohodak fizičkih lica i Egalizacionog fonda. Opština Danilovgrad procjenjuje smanjenje za 36,7 odsto, a Egalizacioni fond za do 33,87 odsto. U Podgorici se očekuje smanjenje za oko 10 odsto, dok Opština Zeta očekuje stabilnost na nivou 2026. godine. Istovremeno, izdatci za zarade u lokalnim upravama i ustanovama rastu od 26 odsto u Podgorici do 45 odsto u Beranama, a potreba za transferima opštinskim privrednim društvima raste za oko 8 miliona eura u Glavnom gradu.

Zajednica opština upozorava da bi ova kretanja ugrozila kapitalne investicije, posebno u manjim i sjevernim opštinama, otežala funkcionisanje javnih službi i dodatno podstakla iseljavanje. Zatraženo je pripremanje više scenarija uticaja Euro modela, uključujući procjenu uticaja propisa (RIA), koja bi bila dostupna opštinama i njihovoj asocijaciji. Ključne kompenzatorne mjere uključuju zadržavanje postojećih procenata ustupljenih prihoda od poreza na dohodak, nadoknadu umanjenja prihoda iz Egalizacionog fonda dva puta godišnje, kao i donošenje novog zakona o porezu na nepokretnosti.

Predložene su i mjere za povećanje boravišne takse na raspon od 1 do 4 eura, uz 10 odsto prihoda u Egalizacioni fond. Takođe, zahtijev se odnosi na obavezu države da obezbijedi sredstva za poslove koje prenosi na opštine, posebno u oblasti socijalne i dječje zaštite. Ukoliko to ne bude ostvareno, predloženo je odlaganje primjene zakonskih odredbi koje donose nove izdatke do 1. januara 2028. godine.

U paket mjera uključeni su i propisi za održivo finansiranje komunalnih djelatnosti, olakšanja za otplate reprogramiranih poreskih obaveza, kao i uspostavljanje održivog sistema zarada lokalnih službenika. Takođe, predloženo je stabilnije prihode od korišćenja šuma, prenošenje dijela ovlašćenja i prihoda od upravljanja morskim dobrom na primorske opštine, te učešće opština u planiranju privremenih objekata u nacionalnim parkovima.

Zajednica opština naglašava da su sve mjere usmjerene na očuvanje finansijske samostalnosti lokalnih samouprava, u skladu sa Evropskom poveljom o lokalnoj samoupravi i preporukama Savjeta Evrope. Njihovo brzo razmatranje i sprovođenje neophodno je kako bi opštine mogle da nastave ulaganja u infrastrukturu, obezbijede kvalitetne javne usluge i odgovore na potrebe građana.