Otvoreno pismo za ravnopravan Zakon o kulturi Crne Gore: Da NVO ne budu isključene iz sistema javnog finansiranja kulture

U okviru javne rasprave o Nacrtu zakona o kulturi medijima je dostavljeno Otvoreno pismo koje potpisuje 71 organizacija civilnog društva i pojedinci/ke iz sektora kulture Crne Gore, zajedno sa članicama Kooperative – Regionalne platforme za kulturu.

“Organizacije civilnog društva i pojedinci/ke iz sektora kulture Crne Gore pozivaju Ministarstvo kulture i medija i Vladu Crne Gore da iz Nacrta zakona o kulturi uklone rješenja kojima se nevladine organizacije isključuju iz sistema javnog finansiranja kulture.

Članice Kooperative daju punu podršku crnogorskoj nezavisnoj sceni u njenoj borbi za ravnopravan položaj u kulturnom sistemu Crne Gore.

Prvi zahtjev odnosi se na član 83 Nacrta zakona. Zahtijeva se brisanje odredbe kojom se NVO isključuju iz državnih i lokalnih konkursa u kulturi. Uslovi učešća treba da zavise od djelatnosti podnosioca, kvaliteta programa i doprinosa javnom interesu, a ne od pravnog oblika organizacije.

Drugi zahtjev odnosi se na član 78 i dodatni Registar „udruženja u kulturi“. Zahtijeva se odustajanje od dodatnog Registra. Ako se zadrži, njegova svrha, kriterijumi za upis i brisanje, prava organizacija, rokovi, postupak odlučivanja i djelotvoran pravni lijek treba da budu uređeni samim zakonom. Upis u Registar ne smije biti uslov za učešće NVO na konkursima u kulturi.

Kooperativa upućuje Ministarstvu sljedeća važna pitanja i očekujemo pisane odgovore:

1. Koja konkretna odredba Zakona o nevladinim organizacijama predstavlja pravni osnov za isključenje NVO iz konkursa u kulturi?

2. Koji se legitiman cilj postiže potpunim isključenjem NVO i gdje je taj cilj obrazložen?

3. Zašto se sprečavanje višestrukog finansiranja ne može obezbijediti kontrolom projekata i troškova?

4. Zašto pravni oblik organizacije ima prednost nad njenom djelatnošću, iskustvom i kvalitetom programa?

5. Da li je sprovedena procjena uticaja člana 83 na nezavisnu kulturnu scenu i hoće li biti objavljena?

6. Koja prava proizlaze iz upisa u Registar iz člana 78 i zašto kriterijumi, postupak i pravna zaštita nijesu uređeni zakonom?”

Otvoreno pismo je dostavljeno: Ministarstvu kulture i medija, Vladi Crne Gore, predsjedniku Crne Gore, Skupštini Crne Gore i relevantnim skupštinskim odborima, Ministarstvu regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama, zaštitniku ljudskih prava i sloboda, Delegaciji Evropske unije u Crnoj Gori, relevantnim predstavnicima Evropske komisije i Savjeta Evrope, Evropa Nostri, ambasadama, kao i predstavnicima međunarodnih organizacija i organizacija civilnog društva koje prate položaj civilnog društva i pristupni proces Crne Gore.

Uz priloge je dostavljeno i pravno mišljenje o članovima 78 i 83 Nacrta zakona o kulturi:

Zakon o nevladinim organizacijama ne nalaže niti podrazumijeva da NVO moraju biti isključene iz sektorskih konkursa u kulturi. Naprotiv, on uređuje poseban mehanizam podrške i posebno zabranjuje višestruko finansiranje istog projekta ili programa. Član 83 Nacrta zato uvodi zasebno, veoma široko isključenje prema pravnom obliku podnosioca, bez dovoljno jasnog i srazmjernog opravdanja.

Član 78 istovremeno omogućava upis NVO u Registar udruženja u kulturi, ali ne određuje jasno pravne posljedice tog upisa. Zajedno, ove odredbe su unutrašnje protivrječne i pravno nepredvidive.