Upozorenje Evropskoj komisiji: Socijalni dijalog u Crnoj Gori dodatno urušen

Evropska konfederacija sindikata (EKS), Unija slobodnih sindikata Crne Gore (USSCG) i Savez sindikata Crne Gore (SSCG) uputili su novo pismo Evropskoj komisiji, upozoravajući da je socijalni dijalog u Crnoj Gori dodatno urušen i da je Opšti kolektivni ugovor (OKU), koji predstavlja zakonsku zaštitu za više od 100. 000 radnika, u potpunosti prestao da važi.

U pismu, upućenom izvršnoj potpredsjednici Evropske komisije za socijalna prava Roksani Minzatu i evropskoj komesarki za proširenje Marti Kos, sindikati podsjećaju na zajedničko pismo iz juna ove godine, kojim su već upozorili na probleme u funkcionisanju socijalnog dijaloga i njihov mogući uticaj na napredak Crne Gore u okviru Poglavlja 19 – Socijalna politika i zapošljavanje. Kako navode, tokom 2025.

godine sindikati, poslodavci i Vlada intenzivno su pregovarali o izmjenama Opšteg kolektivnog ugovora, a sindikati i poslodavci postigli su kompromis o povećanju zarada kroz izmjene koeficijenata složenosti poslova i obračunske vrijednosti koeficijenta. Zajednički su, kako tvrde, zatražili od Vlade da potpiše usaglašeni tekst. Umjesto toga, Vlada je u januaru ove godine, putem skupštinskog amandmana na Zakon o radu, produžila važenje starog kolektivnog ugovora.

Nakon dodatnih sastanaka sa premijerom, tokom kojih je, kako se navodi u pismu, Vlada načelno podržala povećanje zarada, ali insistirala na pronalaženju „boljeg modela“, novi model nikada nije predstavljen. Sindikati tvrde da su potom odlagani sastanci Socijalnog savjeta i Radne grupe, bez obrazloženja i bez naknadnog zakazivanja, zbog čega je OKU u aprilu prestao da važi.

– Suočeni sa odbijanjem Vlade da se uključi u dijalog, sindikati su iskoristili svoje legitimno pravo na industrijsku akciju – navodi se u pismu, uz ocjenu da Vlada do danas nije odgovorila, dok sindikati planiraju intenziviranje protestnih aktivnosti. Sindikati od Evropske komisije traže da pitanje prestanka važenja OKU-a direktno pokrene sa Vladom Crne Gore i da jasno potvrdi da će zatvaranje Poglavlja 19 biti uslovljeno mjerljivim i praktičnim napretkom u oblasti socijalnog dijaloga.

Posebno traže da se napredak u zatvaranju tog poglavlja ne nastavi dok pitanje Opšteg kolektivnog ugovora ne bude riješeno. Od Komisije očekuju i da formalno evidentira događaje navedene u pismu u okviru praćenja stanja u Poglavlju 19, kao i da odobri sastanak predstavnika EKS-a i crnogorskih sindikata sa nadležnim evropskim zvaničnicima. Podsjećaju da je Evropska komisija u svom Izvještaju o Crnoj Gori za 2025. godinu preporučila nastavak napora na unapređenju socijalnog dijaloga.

Istovremeno, navode odgovor Komisije od 24. juna ove godine, u kojem je istaknuto da je suštinski socijalni dijalog jedan od ključnih stubova procesa pristupanja Crne Gore EU i njenog budućeg članstva. U pismu je, međutim, ocjenjeno da samo prenošenje poruke crnogorskim vlastima više nije dovoljno. Sindikati smatraju da je potreban konkretniji angažman Evropske komisije, posebno imajući u vidu da je Crna Gora u međuvremenu nastavila da zatvara pregovaračka poglavlja.

– Sindikalni pokret Crne Gore dosljedno je podržavao pristupanje zemlje Evropskoj uniji. Upravo ta posvećenost obavezuje EKS i njegove članice da insistiraju na tome da pristupanje donese stvarna poboljšanja za zaposlene i radnike i da se mjerilo socijalnog dijaloga u okviru Poglavlja 19 tretira kao stvarni uslov, a ne kao formalnost – poručuju EKS, USSCG i SSCG.